Waarom we niet stil staan en vermijden te voelen (en wat het ons kost)

‘Ik snap het niet. Als ik objectief kijk naar mijn leven, heb ik alles wat ik maar kan wensen. En toch ben ik niet gelukkig…’ Een veel gehoorde uitspraak van cliënten. Wat ontbreekt er nog in hun zo ogenschijnlijk perfecte leven? Zingeving; na eten, drinken, een dak boven ons hoofd en veiligheid een van de belangrijkste levensbehoeften. In Nederland is bijna iedereen voorzien van de eerste basisbehoeften, maar ontbreekt het regelmatig aan het ervaren van zingeving.

‘Waar doe ik het eigenlijk allemaal voor?’

‘Wat maakt mij gelukkig?’

 ‘Wat wil ik nou écht?’

‘Wie ben ik?’

Deze vragen kennen we eigenlijk allemaal wel. In sommige periodes van ons leven denken we het antwoord gevonden te hebben, maar na enkele jaren komen dezelfde vragen toch weer bovendrijven. En dat is helemaal niet erg, want onze doelen en ons idee van zingeving veranderen met de tijd.

Maar wanneer we langere tijd geen antwoord kunnen geven op deze vragen, ontstaan er problemen. We besteden bijvoorbeeld veel tijd en energie aan onze baan, maar we weten eigenlijk niet meer zo goed waarom we dit werk nou eigenlijk doen. Eigenlijk zijn we het al een tijd niet eens met de bedrijfsfilosofie.  Gelukkig hebben we allerlei strategieën bedacht om dit ongemakkelijke gevoel op te heffen. Dit wordt ook wel cognitieve dissonantie genoemd.

 

Cognitieve dissonantie is de onaangename spanning die iemand ervaart bij tegenstrijdige overtuigingen, ideeën of opvattingen of bij handelen in strijd met de eigen overtuiging.

 

Een strategie is om minder goed te luisteren naar je gevoel en je gedrag te laten leiden. We verzinnen excuses om ons gedrag recht te praten: ‘Ik moet deze baan wel doen, want anders kan ik de hypotheek niet betalen’. Sommige mensen raken zo ver verwijderd van hun gevoel door het jarenlang te negeren, dat ze het niet meer zelfstandig kunnen vinden. Ze voelen niets meer, weten niet meer wat ze willen en hebben geen idee meer wie ze zijn.

Maar hoe kan het nou zo ver komen?

In onze snelle maatschappij met hoge werkdruk, continue prikkels en makkelijke afleiding kunnen we constant bezig zijn. Ieder moment van verveling, even niets doen of rust kan worden geëlimineerd met afleiding. We kijken tijdens het wandelen op social media, voeren telefoongesprekken op de fiets of  kijken een film tijdens het reizen met de trein. Maar deze momenten van verveling en niets doen hebben we broodnodig om ons gevoel aan het woord te kunnen laten. Zo hoor ik vaak van cliënten dat ze hun agenda zo vol plannen dat ze nooit een avondje alleen zijn. En dat ze dat avondje alleen inmiddels ook spannend en ongemakkelijk vinden en het liefst vermijden.

Wij mensen zijn geprogrammeerd om over het algemeen te gaan voor de directe behoeftebevrediging. Korte momenten van ongemak willen we het liefst zo snel mogelijk bestrijden. Dat avondje alleen op de bank kunnen we veel beter nuttig gebruiken door die ene vriendin weer eens te zien of toch een avondje door te werken op kantoor. Maar door dat te doen, horen we niet wat dat ongemak ons wil vertellen. Namelijk dat we ons al een tijdje niet zo lekker voelen in onze baan. We denderen maar door, zonder echt stil te staan bij de vragen: ‘Wat vind ik hier nu eigenlijk van?’ ‘Wat doet dit met mij?’ ‘Zou het ook anders kunnen en hoe zou dat er dan uit zien?’

Dat zijn geen makkelijke vragen en ze kunnen erg spannend zijn. Want: als deze baan mij niet meer gelukkig maakt, wat moet ik dan gaan doen? Het opent een stortvloed aan nog meer problemen en onzekerheden en dat willen we te allen tijde voorkomen.

Dus gaan mensen maar door, negeren ze hun psychische signalen en raken ze het contact met zichzelf kwijt. Tot hun lichaam op een gegeven moment aan de noodrem trekt: ze raken oververmoeid, somber of krijgen paniekaanvallen. Dan komen ze bij mij en probeer ik ze te helpen om weer in contact te komen met hun gevoel.

En om daarin een eerste stap te maken, heb ik geen hele ingewikkelde tips:

  • Plan minimaal 1 avond in de week voor jezelf
  • Ga wandelen of fietsen en kijk om je heen, laat je gedachten de vrije loop gaan.
  • Lees boeken over onderwerpen die jij interessant vindt.
  • Luister met aandacht naar mooie muziek
  • Praat met mensen over wat je denkt en vindt
  • Schrijf je hersenspinsels en gedachten eens op

Door te vertragen, het ongemak van ‘het niet weten’ te leren verdragen en vanuit daar op onderzoek uit te gaan, leren mensen langzaam hun gevoel weer terug te vinden. En dan kunnen er hele mooie dingen gebeuren. Cliënten gaan op een lange reis, zeggen hun baan op of gaan verhuizen. Beslissingen waar ze eerder niet over wilden praten, nemen ze nu met hernieuwde kracht en durf. Hun klachten verdwijnen langzamerhand en ze voelen zich weer gelukkiger.  En wat ik ook vaak zie: zingeving heeft meestal niets te maken met meer geld, meer materieel bezit of het beklimmen van de carrièreladder.  Maar het vereist moed om je hiervan los te durven maken en je eigen interne kompas te volgen.

Een gedachte over “Waarom we niet stil staan en vermijden te voelen (en wat het ons kost)

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.